Najnowszy zeszyt PSB

W sierpniu 2016 ukazał się zeszyt 208 PSB. Jest to pierwszy zeszyt tomu 51 Słownika.  

 

 

Zeszyt 208 (T. 51/1)

Obejmuje hasła: Śliwniak Józef- Śnigurski Jan

     Z zakresu historii Średniowiecza występuje w zeszycie m. in. Śmił z Morawicy (zm. ok. 1274), stolnik krakowski z czasów Bolesława Wstydliwego. Z późniejszych okresów są tu obecni: Maciej Śliwnicki (ok. 1490-1551), archidiakon, autor zbioru praw, Wawrzyniec Śmieszkowic (1590-1646), lekarz, rektor Akademii Krakowskiej, Marcin Śmiglecki (1563-1618), jezuita, filozof, profesor Akademii Wileńskiej, i Michał Ślozka (zm. 1667), drukarz lwowski. W gronie postaci XVII-wiecznych zwraca uwagę Jakub Śmiarowski (zm. 1649), wysłannik królewski do Bohdana Chmielnickiego, a z postaci czasów saskich – Adam Śmigielski (1674-ok. 1716), dowódca w wielkiej wojnie północnej. Ważne miejsce zajmuje, czynna w XVII-XIX w. rodzina Śliźniów, a w niej Stefan Ślizień (ok. 1650-1707), referendarz litewski, wierszopis, i Rafał Ślizień (zm. 1817), konsyliarz Rady Nieustającej, oraz czynna w XVIII-XIX w. rodzina Śniadeckich, a w niej Jan Śniadecki (1756-1830), matematyk i astronom, rektor Uniwersytetu Wileńskiego, i jego brat, Jędrzej Śniadecki (1768-1838), lekarz i chemik, profesor Uniwersytetu Wileńskiego, a także córka Jędrzeja, Ludwika Śniadecka (1802-1866), młodzieńcza miłość Juliusza Słowackiego, potem żona Michała Czajkowskiego–Sadyka paszy. Z epok późniejszych warto wymienić: Karola Śliwowskiego (1847-1933), biskupa rzymskokatolickiego Władywostoku, Eugeniusza Śmiarowskiego (1878-1932), adwokata, obrońcę w procesach politycznych, Józefa Śmidowicza (1888-1962), pianistę, Franciszka Ślusarczyka (1895-1963), legionistę, pierwszego po II wojnie światowej prezydenta Rzeszowa, Walentego Ślusarczyka (1904-1981), księdza rzymskokatolickiego, podpułkownika, kolekcjonera, Henryka Śniegockiego (1893-1971), harcmistrza, powstańca wielkopolskiego, Aleksandra Śnieżkę (1896-1975), kolekcjonera, regionalistę Wileńszczyzny, Stefana Ślopka (1914-1995), lekarza, Janusza Śmiałka (1940-1997), przewodnika i ratownika tatrzańskiego, oraz Tadeusza Ślusarskiego (1950-1998), złotego medalistę na Olimpiadzie w Montrealu.

Życiorysy zamieszczone w zeszycie 208 PSB:  

Śliwniak Józef (1899-1942), rzeźbiarz metaloplastyk
Śliwinicki Maciej (ok. 1490-1551), archidiakon kaliski i gnieźnieński, prawnik
Śliwowski Jerzy (1907-1983), prawnik
Śliwowski Karol (1847-1933), biskup rzymskokatolicki we Władywostoku
Śliwski Jakub (zm. 1638), archidiakon przemyski, pisarz
Ślizień Aleksander (zm. 1684), stolnik oszmiański
Ślizień Józef (zm. ok. 1856), marszałek powiatu borysowskiego, kolekcjoner
Ślizień Michał Ignacy (zm. 1729), pisarz skarbowy litewski
Ślizień Michał Adam (1691-1760), podkoniuszy litewski
Ślizień Michał (zm. 1803?), sędzia ziemski smoleński
Ślizień Otton (1806-1887), filareta, pamiętnikarz
Ślizień Rafał (zm. 1817), konsyliarz Rady Nieustającej
Ślizień Rafał (1803-1881), rzeźbiarz medalier
Ślizień Stefan (ok. 1650?-1707), referendarz litewski, wierszopis
Ślizień Stefan Ignacy (ok. 1720-1776), podkomorzy słonimski
Śliziński Jerzy (1920-1988), bohemista
Śliżyński Bronisław (1905-1983), genetyk
Ślopek Stefan (1914-1995), mikrobiolog
Śloska Michał (zm. 1667), drukarz lwowski
Ślósarczyk Jan (1895-1971), salezjanin, historyk
Ślósarski Antoni (1843-1897), zoolog, fizjograf
Ślósarz Jan (1850-1917), ksiądz rzymskokatolicki
Ślusarczyk Bronisław (1917-1982), inżynier geometra
Ślusarczyk Franciszek (1895-1963), legionista, prezydent Rzeszowa
Ślusarczyk Jan (1903-1980), rzeźbiarz, malarz, ceramik
Ślusarczyk Walenty (1904-1981),  kolekcjoner
Ślusarski Tadeusz (1950-1998), tyczkarz, mistrz olimpijski
Ślusarski Wiesław (1913-1987), parazytolog
Śmiadecki Franciszek (zm. po 1615), malarz, grafik
Śmiałek Janusz (1940-1997), matematyk, speleolog, ratownik górski
Śmiałek Wincenty (1863-1943), filolog klasyczny
Śmiałowski Michał (1906-1990), chemik
Śmiałowski Rudolf (1903-1980), architekt
Śmiałowski Władysław (1898-1967), architekt
Śmiarowski Eugeniusz (1878-1932), adwokat, poseł na Sejm RP
Śmiarowski Jakub (zm.1649), podstarości czerkaski, wysłannik królewski
Śmidoda Franciszek (1902-1944), misjonarz, historyk Kościoła
Śmidowicz Jan (1879-1950), inżynier budowlany w Gdyni
Śmidowicz Józef (1888-1962), pianista
Śmiech Józef (1915-1982), kapitan Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj
Śmiech Witold (1917-1991), językoznawca
Śmiechowski Antoni (1867-1944), chirurg
Śmiechowski Józef (1798-1875), generał w powstaniu styczniowym
Śmieciński Leopold (1798-1858), budowniczy, przedsiębiorca
Śmieja Józef (1900-1983), lekarz chirurg, powstaniec śląski
Śmieszek Antoni (1881-1943), językoznawca, egiptolog
Śmieszkowic Baltazar (zm. ok. 1686), drukarz, księgarz krakowski
Śmieszkowic Mikołaj (ok. 1520-1580), profesor Uniwersytetu Krakowskiego
Śmieszkowic Wawrzyniec (1590-1646), rektor Uniwersytetu  Krakowskiego
Śmietanka Hieronim (zm. 1659), podsędek ziemski krakowski
Śmietański Emil (1845-1886), pianista, kompozytor
Śmigielski Adam (1674-ok. 1716), generał major wojsk koronnych
Śmigielski Henryk (1911-1993), inżynier elektryk
Śmigielski Jan ze Śmigla (zm. 1502/1507), kasztelan przemęcki
Śmigielski Sebastian (zm. przed 1573), poseł na sejmy
Śmigielski Stefan (1902-1984), oblat, prowincjał
Śmigielski Tadeusz (1893-1973), podpułkownik WP
Śmigielski Walenty (1849-1906), ksiądz rzymskokatolicki
Śmigla Jan (1895-1976), żołnierz Legionów Polskich, podpułkownik WP
Śmiglecki Marcin (1563-1618), jezuita, filozof
Śmił z Morawicy (zm. 1274?), kasztelan brzeski
Śmiłowski Filip (1893-1920), żołnierz Legionów Polskich, kapitan WP
Śmiśniewicz Tadeusz (1893-1943), inżynier chemik
Śmitkowski Leon (1801-1875), poseł na sejm pruski
Śniadecka Antonina (ok. 1805-1853), ziemianka, filantropka
Śniadecka Ludwika (1802-1866), działaczka polityczna
Śniadecki Jan (1756-1830), matematyk, astronom, rektor Uniwersytetu Wileńskiego
Śniadecki Jędrzej (1768-1838), lekarz, chemik, profesor Uniwersytetu Wileńskiego
Śniadecki Józef (1799-1859), marszałek szlachty powiatu oszmiańskiego
Śniadecki Józef (1838-1892), dyrektor teatru
Śniechowski Jan (1853-1922), chemik kolorysta, przedsiębiorca
Śnieciński Józef (1933-1996), dziennikarz, wydawca, polityk
Śniegocka Cecylia (1861-1934), działaczka oświatowa
Śniegocki Henryk (1893-1971), nauczyciel, harcmistrz, powstaniec wielkopolski
Śniegocki Michał (1840- po 1912), powstaniec styczniowy, oficer armii tureckiej
Śniegoń Franciszek (1809-1891), biskup sufragan wrocławski
Śniegoń Jan (1819-1880), nauczyciel, działacz oświatowy
Śniegowski Zbigniew (1919-1980), oficer AK, instruktor harcerski
Śniegucki Wiktor (1912-1982), harcmistrz, uczestnik ruchu oporu
Śniegula Andrzej (1867-1941), poseł na Sejm Ustawodawczy
Śnieszko Stanisław (1902-1984), bakteriolog, ichtiopatolog
Śnieżko Aleksander (1896-1975), regionalista, filatelista
Śnigurski Jan (1784-1847), greckokatolicki biskup przemyski

 

  

Ślusarski Tadeusz
Największe sukcesy sportowe odniósł Ś. po przejściu z trenerem Krzesińskim w r. 1975 do klubu «Górnik» Zabrze. T.r. w Bydgoszczy został po raz trzeci mistrzem Polski. Na mityngu 25 I 1976 w Filadelfii ustanowił halowy rekord Europy, skacząc powyżej 5,46 m. Po powrocie do Polski zajął 8 II t.r. w Warszawie w lekkoatletycznych halowych mistrzostwach kraju pierwsze miejsce i poprawił halowy rekord świata, osiągając rezultat 5,56 m. Dn. 29 V w Bydgoszczy pobił rekord Europy, skacząc na wysokość powyżej 5,62 m (ex aequo z Kozakiewiczem). Na igrzyskach XXI Olimpiady w Montrealu zdobył 26 VII złoty medal, pokonując 5,50 m (wyrównał rekord olimpijski).

Z biogramu autorstwa Mariusza Ryńcy

 

Śmiarowski Eugeniusz
Uważany za znakomitego retora, uczestniczył w głośnych procesach sądowych, m.in. w r. 1923 bronił studenta Leona Toeplitza i jego jedenastu towarzyszy oskarżonych o przynależność do nielegalnego Związku Młodzieży Komunistycznej. W toczącym się w dn. 2 VI – 1 VII 1924 procesie przed Sądem Okręgowym w Krakowie bronił z Hermanem Liebermanem Jana Stańczyka, oskarżonego o podżeganie do rozruchów (podczas wypadków krakowskich 6 XI 1923); posługując się w mowie obrończej m.in. terminem G. Le Bona «psychologia tłumu», doprowadził do wyroku uniewinniającego. Podobne orzeczenie uzyskał 19 X 1925 w procesie posłów ukraińskich (m.in. Borysa Kozubskiego i Sergiusza Kozickiego) przed Sądem Apelacyjnym w Lublinie. Reprezentował Aleksandra Lednickiego oskarżającego Zygmunta Wasilewskiego o zniesławienie i w maju 1925 doprowadził przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie do wyroku skazującego.

Z biogramu autorstwa Adama Redzika

 

Śmiarowski Jakub
Ś. przywiózł do Czehrynia kilkadziesiąt przywilejów «z okienkiem». Sekretarz Jana Kazimierza, Pinocci uważał, że były one przeznaczone «dla tych Kozaków coby byli chcieli odstać od Chmielnickiego». Wg ustaleń M. Hruszewskiego (powtórzonych przez W. A. Serczyka) nadania te miały skłonić starszyznę kozacką do poparcia stronnictwa pokojowego. Gdy Kozacy odkryli w szkatule Ś-ego te dokumenty, 22 V «starszyzna porwawszy się do szabel zrąbali go, a jeszcze na pół żywego grzebli»; wg innych relacji ciało Ś-ego utopiono. Razem z posłem zostali ścięci wojskowi z eskortującej go chorągwi, zamordowano też wielu innych jeńców, w tym kobiety i dzieci. Zabicie posła królewskiego odbiło się głośnym echem w Rzpltej.

Z biogramu autorstwa Mirosława Nagielskiego

 

Śmidowicz Józef
Wśród pianistów polskich Ś. wyróżniał się «perlistą» techniką gry, «pięknym tonem, doskonałym frazowaniem i wyczuciem formy» (Kański) oraz wyjątkową pamięcią. Dysponował ogromnym repertuarem, obejmującym ponad 30 koncertów fortepianowych, niemal wszystkie dzieła Chopina oraz sonaty i koncerty fortepianowe Beethovena, liczne utwory J. S. Bacha, F. Schuberta, Schumanna i Liszta, a także kompozytorów polskich, m.in. Różyckiego, Zarzyckiego, Juliusza Zarębskiego, Ignacego Paderewskiego, Zygmunta Stojowskiego i Władysława Żeleńskiego. Należał do nielicznych pianistów wykonujących „Studia nad etiudami Chopina” Leopolda Godowskiego. W opinii Zbigniewa Drzewieckiego jego pianistyka «była zawsze podporządkowana doskonałemu ładowi muzycznemu, pełna umiaru, klasycyzująca».

Z biogramu autorstwa Klaudii Podobińskiej-Kraszewskiej

 


Śmigielski Adam
Pokonawszy na podkrakowskim Kazimierzu 300-osobowy oddział szwedzki, prezentował jeńców 19 V w Łobzowie Augustowi II. Na czele chorągwi polskich oraz dwóch pułków saskiej dragonii (razem ok. 3 tys. ludzi) w dalszym ciągu podchodził Szwedów w Małopolsce i Wielkopolsce; w czerwcu ścigał dywizję Potockiego do Prus Królewskich, gdzie zaatakował broniony przez siły wojewody kijowskiego Starogard, a w lipcu starł się z nim pod Toruniem. Hetman w. kor. Adam Mikołaj Sieniawski narzekał w lipcu na płynące zewsząd skargi na rabunki i gwałty dokonywane przez żołnierzy Ś-ego, którzy «wieszali ludzi i kołysali nimi jak dzwonami».

Z biogramu autorstwa Andrzeja K. Link-Lenczowskiego i Michała Zwierzykowskiego

 

Śmiglecki Marcin
Z obfitej twórczości Ś-ego największe zainteresowanie budziła w Rzpltej praca O lichwie, kilkakrotnie wznawiana po jego śmierci (Kr. 1619, 1621, 1640, Wil. 1641, 1753); przedrukowano również O dziesięcinach z Pisma św. zebranie krótkie... (Kr. 1648, Sandomierz 1728, Kr. 1765, W. [ok. 1788-92]). W Europie wysoko ceniono Logikę; szczególną popularnością cieszyła się ona w Wielkiej Brytanii, gdzie w Oksfordzie była trzykrotnie wznawiana (Oxonii1634, Oxoniae 1638, Oxonii 1658) i wykorzystywana aż do poł. XIX w. W Oksfordzie powstało «Smiglecius Society», krzewiące poglądy Ś-ego i zwalczające inne, zwłaszcza stronników Scota.

Z biogramu autorstwa Agnieszki Biedrzyckiej i Romana Darowskiego

 


Śniadecka Ludwika
Ok. r. 1822 zakochała się w Rosjaninie, oficerze siemionowskiego p. gwardii Władimirze (nazywanym Waldemarem) Rimskim-Korsakowie, synu gen.-gubernatora wileńskiego Aleksandra, popularnym w kręgu wileńskich filomatów i członku Tow. Promienistych. Pod jego wpływem uczyła się języka rosyjskiego, a uważając animozje polsko-rosyjskie za zgubne, zarzucała katolicyzmowi oderwanie Polaków «od wielkiej rodziny słowiańskiej». Odrzuciła w tym czasie wielu starających się o jej rękę, m.in. Stanisława Kossakowskiego, Aleksandra Domeykę oraz profesorów Uniw. Wil.: Jana Łobojkę i Piotra Sławińskiego. Z rodzicami i rodzeństwem bywała w wileńskim salonie Salomei Bécu, gdzie spotykała m.in. Adama Mickiewicza, Franciszka Malewskiego, Aleksandra Chodźkę, Antoniego Edwarda Odyńca oraz Juliusza Słowackiego, który się w niej zakochał.

Z biogramu autorstwa Elżbiety Orman i Janusza Pezdy

 

Śniadecki Jan
Z listami polecającymi od uczonych niemieckich wyjechał Ś. w listopadzie 1779 do Holandii. Podczas dwumiesięcznego pobytu w Lejdzie poznał m.in. anatoma P. Campnera, przyrodnika J. N. Allamanda oraz fizyka i chemika J. H van Swindena. W Utrechcie profesor geometrii tamtejszego uniwersytetu J. F. Hennert zaopatrzył go w listy polecające do uczonych francuskich. W styczniu 1780 znalazł się Ś. w Paryżu. Słuchał wykładów astronomii i korzystał z małego obserwatorium Kolegium Królewskiego pod kierunkiem L. Lefèvra-Gineau. Kontaktował się z astronomem Ch. Messierem, który udostępnił mu swoje obserwatorium w Hôtel de Cluny, a także z członkiem parlamentu D. Desejour. Uczęszczał na wykłady z chemii i fizyki J. d’Arceta, M. Brissona, P. Macquera, B. Sage’a i A. L. Brongniarta, zyskał przychylność N. J. A. de Condorceta i J. d’Alemberta, a P. S. de Laplace zapoznał go z podstawami rachunku prawdopodobieństwa. Dzięki matematykowi J. Cousinowi zawarł bliższą znajomość z J. Delille i przetłumaczył dla niego „Wstęp do bajek” Ignacego Krasickiego. Polaków unikał, jak twierdził, «aby mu czasu nie psuli».

Z biogramu autorstwa Marii Czeppe i Martyny Deszczyńskiej

 

Śniadecki Jędrzej
W lutym 1796 wyjechał Ś. z Wiednia na Wołyń; po drodze zatrzymał się w Żywcu u Wielopolskiej, w Krakowie oraz we Lwowie. Na Wołyniu, pracując głównie jako lekarz domowy w majątku podkomorzego buskiego Waleriana Stroynowskiego w Horochowie, mierzył się z zarazą morową (dżumą), «lecząc chorych chłopów z odwagą, a nawet z wewnętrzną radością, że mu się taki przypadek nadarzy, który do oświecenia go i rozwinięcia nabytych w medycynie wiadomości dziwnie posłużył» (Baliński). Dopiero jesienią 1797 dotarł do Wilna, gdzie mianowano go profesorem chemii i farmacji na Wydz. Lekarskim Szkoły Gł. Wil. Wykłady prowadził po polsku, co spotkało się z krytyką rektora Marcina Poczobuta Odlanickiego, uznającego łacinę za język nauki.

Z biogramu autorstwa Mikołaja Getki-Keniga


Redakcja Polskiego Słownika Biograficznego życzy Państwu ciekawej lektury.