Najnowszy zeszyt PSB

W lutym 2016 ukazał się zeszyt 207 PSB. Zeszyt ten kończy jubileuszowy, 50. tom Słownika.  

 

 

Zeszyt 207 (T. 50/4)

Obejmuje hasła: Ścisławski Jan - Śliwka Karol

 

     W zeszycie zwraca uwagę rodzina Ślaskich, a w niej Edmund Ślaski (1829-1863), uczestnik Wiosny Ludów na Węgrzech, poległy w powstaniu styczniowym, Eugeniusz Ślaski (1873-1935), uczestnik wojny polsko-sowieckiej 1920 r., generał brygady WP,  Juliusz Ślaski (1920-1990), korespondent Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa,  Ludwik Romuald Ślaski (1818-1898), poseł do parlamentu niemieckiego, Roman Ślaski (1886-1963), prezydent Lublina, oraz Mikołaj Ślaski (ok. 1615-1677), rektor kolegiów jezuickich w Smoleńsku i Połocku. Czasy Średniowiecza reprezentują Jan Śledź (zm. 1435), biskup przemyski i dyplomata, a czasy XVII w. - Piotr Śladkowski (zm. 1679), rotmistrz wojsk koronnych, znany z Potopu Henryka Sienkiewicza. Występują też w zeszycie:  Aleksandra Śląska (1925-1989), aktorka teatralna i filmowa, Stefan Śledziński (1897-1986), dyrygent, pedagog i muzykolog, Władysław Ślewiński (1856-1918), malarz, Roman Ślęzak (1909-1968), autor tekstu pieśni „Rozszumiały się wierzby płaczące”,  Stanisław Ślisz (1856-1908), dziennikarz i działacz polonijny, Tadeusz Śliwiak (1928-1994), poeta, Józef Śliwicki (1867-1944), aktor i reżyser, Piotr Hiacynt Śliwicki (1705-1774), ksiądz, misjonarz, spowiednik króla Stanisława Augusta, Artur Śliwiński (1877-1953), premier i senator RP, historyk i pisarz, Hipolit Śliwiński (1866-1932), działacz gospodarczy i polityczny, Józef Śliwiński (1865-1930), pianista, Ludwik Śliwiński (1857-1923), aktor, reżyser, dyrektor teatru, Stanisław Śliwiński (1893-1940), scenograf.

 

 

Życiorysy zamieszczone w zeszycie 207 PSB:  

Ścisławski Jan (1842-1910), proboszcz parafii św. Katarzyny w Petersburgu
Ścisłowski Włodzimierz (1902-1982), fizyk
Ścisłowski Włodzimierz (1931-1994), satyryk, autor wierszy dla dzieci
Śladkowski Abraham (ok. 1581-1643), sekretarz królewski, biskup sufragan chełmski
Śladkowski Piotr (zm. 1679), rotmistrz wojsk koronnych
Śladkowski Rafał (ok. 1512-1582), kasztelan konarski łęczycki
Ślaga Szczepan (1934-1995), ksiądz, filozof przyrody
Ślaski Bolesław (1871-1941), prawnik, językoznawca
Ślaski Edmund (1829-1863), uczestnik Wiosny Ludów na Węgrzech
Ślaski Eugeniusz (1873-1935),  generał brygady WP
Ślaski Jan (1891-1946), lekarz weterynarii
Ślaski Jan Stanisław (1893-1984), ogrodnik
Ślaski Jan Stanisław (1895-1940), poseł i senator RP
Ślaski Jarosław (1859-1903),  cukrownik
Ślaski Jerzy (1881-1939), działacz narodowy i gospodarczy na Pomorzu  
Ślaski Juliusz (1920-1990), korespondent Głosu Ameryki i Radia Wolna Europa
Ślaski Kazimierz (1912-1990), historyk
Ślaski Ludwik Romuald (1818-1898), poseł do Landtagu i Reichstagu
Ślaski Michał (1913-2000), śpiewak i reżyser operetkowy
Ślaski Mikołaj (ok. 1615-1677), jezuita, rektor kolegiów w Smoleńsku i Połocku
Ślaski Roman (1886-1963), działacz Narodowej Demokracji, prezydent Lublina
Ślaski Teodor Stanisław (1794-1878), poseł na sejm Królestwa Polskiego
Ślączka Aleksander (1893-1940), neurolog, psychiatra
Śląska Aleksandra (1925-1989), aktorka
Ślązak Janusz (1907-1985), wioślarz, olimpijczyk
Ślebodziński  Jerzy  (1925-1997), inżynier górnik
Ślebodziński Władysław (1884-1972), matematyk
Śleczkowski Andrzej (ok. 1730-1780), profesor Uniwersytetu Krakowskiego
Śledziewska Anna (1900-1979), malarka
Śledziewski Eugeniusz (1902-1980), projektant konstrukcji stalowych
Śledziewski Piotr (1884-1950), ksiądz, historyk sztuki, fotografik
Śledziewski  Wacław (1910-1996), harcmistrz
Śledzińska Redempta (1921-1978), przełożona generalna zgromadzenia duchaczek
Śledziński  Ludwik (1875-1942), działacz socjalistyczny, poseł na Sejm RP
Śledziński Stefan (1897-1986), dyrygent, muzykolog, organizator życia muzycznego
Śledź Jan z Lubienia (zm. 1435), dyplomata, biskup przemyski
Śleńdziński Aleksander (1848-1881), botanik
Ślepkugil Jan starszy (zm. przed 15 VI 1412), burmistrz Krakowa  
Ślepkugil Jan młodszy (zm. przed 1440), burmistrz Krakowa
Ślesińska Alina (1922-1994), rzeźbiarka
Ślesiński Dziersław (zm. po 1427), podczaszy bydgoski
Ślesiński Mikołaj ( zm. 1454), chorąży bydgoski
Ślesiński Władysław (1929-1995), historyk sztuki, konserwator zabytków
Śleszkowski Wojciech (ok. 1630-1697), rajca krajowski, delegat Krakowa na sejmy
Ślewiński Władysław (1856-1918), malarz
Ślędzińska Wanda (1906-1999), rzeźbiarka
Ślęzak Antoni (1929-1989), rzeźbiarz
Ślęzak Roman (1909-1968), autor tekstu pieśni „Rozszumiały się wierzby płaczące”
Ślisz Stanisław (1856-1908), działacz polonijny
Śliwa Alojzy (1885-1969), krawiec, pisarz ludowy
Śliwa Józef (1922-1977), inżynier budownictwa
Śliwa Paweł (1921-1989) ksiądz, filozof
Śliwa Roman (1904-1944), działacz komunistyczny
Śliwa Zdzisław (1924-1995), zootechnik
Śliwczyński Andrzej (1938-1995), konstruktor statków i promów
Śliwiak Tadeusz (1928-1994), poeta
Śliwicka-Czuperska Anna (1908-1988), lekarz, żołnierz ZWZ/AK
Śliwicki Daniel (1872-1921), dziennikarz, działacz polityczny
Śliwicki Józef (1867-1944), aktor, reżyser
Śliwicki Piotr (1705-1774), misjonarz, spowiednik króla Stanisława Augusta
Śliwicki Zygmunt (1903-1982), lekarz, porucznik AK
Śliwina Wanda (1888-1962), literatka, działaczka regionalna
Śliwińska Ewa (1909-1976), botanik, grafik
Śliwińska Irmina (1900-1967), bibliograf
Śliwiński Artur (1877-1953), historyk, pisarz, premier
Śliwiński Bernard (1883-1941), powstaniec wielkopolski, prezydent Bydgoszczy
Śliwiński Hipolit (1866-1932), budowniczy, poseł
Śliwiński Jan (1884-1950), oficer Legionów Polskich, tłumacz, animator kultury
Śliwiński Jan (1908-1983), malarz
Śliwiński Józef (1865-1930), pianista, dyrygent
Śliwiński Leon (1902-1944), polonista, działacz  kulturalny
Śliwiński Leon (1915-1999), oficer wywiadu, kapitan marynarki
Śliwiński Ludwik (1857-1923), aktor, reżyser, dyrektor teatru
Śliwiński Stanisław (1869-1929), minister aprowizacji
Śliwiński Stanisław (1875-1950), pionier elektryfikacji i automatyzacji cukrownictwa
Śliwiński Stanisław (1887-1959), sędzia Sądu Najwyższego
Śliwiński Stanisław (1893-1940), scenograf
Śliwiński Tadeusz (1880-1954), technolog cukiernictwa
Śliwiński Walerian (1902-1978), działacz harcerski
Śliwiński Władysław (1921-1951), pilot
Śliwiński Władysław (1922-1998), inżynier mechanik
Śliwka Jan (1823-1874), działacz oświatowy i społeczny
Śliwka Karol (1894-1943), działacz komunistyczny

 

  

Śladkowski Piotr
Wysłany 7 XII przez szwedzkiego dowódcę gen. B. Müllera do klasztoru dla skłonienia zakonników do poddania się, zachęcał oblężonych, wbrew temu co mu zlecono, do wytrwania w oporze. Wg relacji przeora jasnogórskiego Augustyna Kordeckiego informował o gotowości porzucenia przez kwarcianych służby u Karola Gustawa, który «nie troszczy się o dobro i obronę królestwa» przed Kozakami i Moskwą, a także donosił o rabunkach majątków szlacheckich, profanowaniu świątyń i deptaniu wszelkich praw przez szwedzkiego najeźdźcę; zapowiadał jednocześnie rychłe pojawienie się Jana Kazimierza z wojskiem.

Z biogramu autorstwa Arkadiusza Malejki

 

Śląska Aleksandra
Uznawana za perfekcjonistkę, Ś. znakomicie wcielała się w charakterystyczne dla autorów rosyjskich i skandynawskich bohaterki, na pozór chłodne i powściągliwe, lecz w głębi duszy spalane przez gwałtowne namiętności, np. w „Wujaszku Wani” A. Czechowa (1968, reż. Dejmek) pokazała «Helenę świadomą kobiecych marzeń i ,,rusałczanej krwi”, dobrych intencji i chłodu, egoizmu, próżności. Helenę, która wie, że nie pomoże sobie ani nikomu, bo jest w niej pustka» (E. Wysińska). W r. 1968 po zdubbingowaniu rosyjskiej aktorki Tatiany Samojłowej, grającej rolę tytułową w „Annie Kareninie” (1968, reż. A. Zarchi wg L. Tołstoja), Zygmunt Kałużyński uznał, że «co by nie powiedziało się o Samojłowej […] to jednak daleko jej było do przejmującej plastyki psychologicznej, jaką dodała Śląska» („Ekran” 1972 nr 38).

Z biogramu autorstwa Jana F. Lewandowskiego

 

Ślewiński Władysław
Lato 1906 spędził Ś. w Król. Pol. w Kazimierzu Dolnym, malując tamtejsze widoki, a jesienią t.r. zamieszkał z żoną w Poroninie. Fascynował się wtedy krajobrazami tatrzańskimi, zwłaszcza śniegiem; wśród kilkudziesięciu obrazów o zimowej tematyce, datowanych przez Tytusa Czyżewskiego na r. 1907, znalazły się m.in. Padający śnieg, Śnieg w słońcu, Śnieg w Poroninie (3 płótna), Tatry w śniegu, Kościółek w śniegu, Chata w śniegu (3 płótna) i Jodła w śniegu. T.r. powstał jeden z najbardziej znanych jego portretów Sierota z Poronina (Góralik siedzący, Sierotka, Muz. Narod. w W.), przedstawiający Ludwika Kościelniaka, syna Magdaleny, poronińskiej gospodyni Ślewińskich, ukazujący chłopca w za dużym góralskim kapeluszu, siedzącego na krześle i spoglądającego wprost na widza wielkimi oczami. Stonowany, szary koloryt obrazu i jego uproszczoną, niemal ascetyczną formę, krytyka odczytywała jako świadomy zabieg, zmierzający do uniwersalnego przedstawienia istoty sieroctwa.

Z biogramu autorstwa Joanny Daranowskiej-Łukaszewskiej

 

Ślęzak Roman
W r. 1934 (niektóre opracowania podają błędnie r. 1937) do pierwszej części pochodzącego z r. 1912 rosyjskiego marsza „Pożegnanie Słowianki” Wasilija Agapkina podłożył tekst piosenki zaczynający się od słów Rozszumiały się wierzby płaczące… Dwuzwrotkową pieśń po raz pierwszy wykonano w Nisku na szkolnej uroczystości «małoletniaków». Niebawem utwór zyskał popularność wśród niżańskiej młodzieży i harcerzy, a z czasem dotarł do jednostek wojskowych w Sandomierzu i Jarosławiu.

Z biogramu autorstwa Bogusława Szwedo

 


Śliwiak Tadeusz
Ś. publikował wiersze m.in. w „Kulturze”, „Literaturze”, „Miesięczniku Literackim”, „Poezji”, „Szpilkach”, „Twórczości”, londyńskiej ,,Oficynie Poetów” oraz czasopismach dla dzieci „Płomyk” i „Płomyczek”. Nie ulegał literackim modom, nie utożsamiał się z żadną grupą poetycką; jego sensualistyczna poezja, w której konkret rzeczy współgrał z uniwersalną prawdą, a tragizm nie negował afirmacji życia, nazywana była poezją trudnej równowagi. Każdy tom poetycki Ś. uznawał za «jakby dziennik pokładowy mojej podróży, którą odbywam bez względu na to, czy rzeczywiście wiąże się ona ze zmianą miejsca, czy tylko jest przemieszczaniem w czasie» (wstęp w: Nie dokończony rękopis). Utwory Ś-a były tłumaczone na języki: angielski, bułgarski, czeski, węgierski, niemiecki, rosyjski, japoński i rumuński.

Z biogramu autorstwa Jana Pieszczachowicza

 

Śliwicki Piotr Hiacynt
Choć w l. 1762-3, prawdopodobnie ze względów zdrowotnych, Ś. ograniczył aktywność, jego autorytet i rola «szarej eminencji» nie słabły. Pozostał spowiednikiem Stanisława Augusta i 24 XI 1764, w przeddzień koronacji, wyspowiadał go w kościele Świętego Krzyża. Dzięki staraniom Ś-ego i życzliwości nowego władcy sejm koronacyjny zatwierdził 3 XII t.r. fundację szpitala św. Rocha i zezwolił misjonarzom na nabycie Rakowca i Stanczlewic (Szczęśliwic). Ś-emu przypadło wygłoszenie 8 V 1765 Kazania na dzień Ś. Stanisława przy postanowieniu nowego orderu… (W. 1765), w którym m.in. formułował zalety, jakimi winni się odznaczać kawalerowie Orderu św. Stanisława. Należał do stałych uczestników «obiadów czwartkowych», a jego portret pędzla Louisa Marteau, wykonany na życzenie króla, znajdował się w gabinecie władcy.

Z biogramu autorstwa Zofii Zielińskiej

 


Śliwiński Artur
Dn. 2 XI 1918 zorganizował Ś. w swym warszawskim mieszkaniu przy ul. Pięknej 11 zebranie przywódców PSL-Wyzwolenie i PPS, na którym płk. Edward Rydz-Śmigły przedstawił projekt utworzenia w Lublinie rządu tymczasowego; Ś. do koncepcji tej odniósł się sceptycznie. W dniu przyjazdu Piłsudskiego do Warszawy, 10 XI t.r., uczestniczył w jego wieczornej naradzie z przedstawicielami stronnictw lewicowych. Po objęciu przez Piłsudskiego 22 XI stanowiska Tymczasowego Naczelnika Państwa nadal należał do jego najbardziej zaufanych współpracowników, m.in. organizował spotkania i konferencje, pisał przemówienia i doradzał w sprawach personalnych. Z Sieroszewskim i Szpotańskim powołał 1 XII Radę Inteligencji Pracującej, w której objął funkcję prezesa. Pod koniec grudnia podsunął Piłsudskiemu kandydaturę Władysława Smoleńskiego na przyszłego premiera i choć nie krył zastrzeżeń do jego osoby, zorganizował w swym mieszkaniu spotkanie Naczelnika z profesorem, który jednak odmówił, po czym nazajutrz podtrzymał swą decyzję.

Z biogramu autorstwa Katarzyny Czekaj-Kotyni

 

Śliwiński Hipolit
Podczas obrad Rady Głównej Związku Walki Czynnej we Lwowie, 28 VI 1914  przyniósł Ś. wiadomość o zamordowaniu w Sarajewie arcyksięcia Franciszka Ferdynanda. Z ramienia Komisji Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych uczestniczył ze Stanisławem Downarowiczem 28 VII t.r. w Wiedniu w rozmowach z oficerami austriackiego wywiadu: płk. O. Hranilovićem i mjr. M. Ronge. Uzyskał zgodę na wkroczenie dowodzonych przez Piłsudskiego oddziałów strzeleckich do Król. Pol. i wywołanie tam powstania.

Z biogramu autorstwa Włodzimierza Sulei i Tomasza Latosa

 

Śliwiński Józef
W r. 1892 odbył Ś. podróż koncertową do Niemiec, zakończoną sukcesem. T.r. zachwycił publiczność francuską grą w Paryżu, gdzie w Sali Érarda dał trzy duże recitale. W r. 1893 ponownie występował w Niemczech; w Hamburgu pod dyrekcją Hansa von Bülowa wykonał jeden z koncertów fortepianowych Rubinsteina. Bülow  polecił go zagranicznym impresariom, a przedstawiciele firmy «Bechstein» zabiegali, by podczas każdego koncertu w Niemczech grał na ich instrumencie. Otrzymawszy zaproszenie na występy w Londynie, Ś. w l. 1893-4 dawał tam kilkakrotnie recitale, wyróżniając się, zdaniem B. Shawa, oryginalną grą i niezrównaną interpretacją polonezów Chopina i rapsodii Liszta.

Z biogramu autorstwa Stanisława Dybowskiego

 

Śliwiński Ludwik
«Aktor o miernym talencie» (P. Owerłło), przy tym bez głębszej kultury literackiej, był Ś. przede wszystkim typem sprawnego menedżera, «wielkim mistrzem teatru i czarodziejem» (B. Mierzejewski), choć złośliwi nazywali jego styl «tapicersko-dekoracyjnym». Charakteryzował go «nerw organizatorski, zapał, wytrwałość niemal bezprzykładna, pomysłowość» („Scena Pol.” 1923 z. 7–12). Miał opinię reżysera despotycznego. Źle widziano też wysokie gratyfikacje i dodatki funkcyjne, które otrzymywał od rosyjskiej Dyrekcji WTR. Największą jego umiejętnością było wyszukiwanie nowych talentów, które pod jego reżysersko-pedagogiczną opieką wyrastały na gwiazdy.

Z biogramu autorstwa Agnieszki Wanickiej i Romana Włodka

 

 


Redakcja Polskiego Słownika Biograficznego życzy Państwu ciekawej lektury.